सिर्जना-सुनगाभा

स्रोत: नयाँ पत्रिका (सम्पादकीय)

अब जनताको सुरक्षा प्रहरीले गर्ने दिन गएजस्तै छ । विश्वास नलागे नयाँ पत्रिकाको असोज १८ का केही समाचार हेरौँ । पहिलो समाचार भन्छ, अछामको एउटा प्रहरी-चौकीमा कार्यरत महिला प्रहरीलाई सोही कार्यालयका इन्चार्जलगायतका सातैजना पुरुष सहकर्मीले लामो षड्यन्त्र र दाउ लगाएर बलात्कार गरेछन् । प्रहरीहरूले दसैँको महानवमीका दिन खसीको मासुमा गाँजा मिसाएर पकाएछन् । उनीहरूले कुनै नाम नखुलेको कालो पदार्थ होइन, नामै खुलेको गाँजा आफ्नै खानेकुरामा मिलाएर पकाए । गाँजा र लागूपदार्थको उत्पादन, ओसार-पसार, कारोबार र उपभोग नियन्त्रण गर्ने कसम खाएर प्रहरी सेवामा कार्यरत रहेका ती प्रहरीहरूले त्यही गाँजा मिश्रति मासु आफ्नै सहकर्मी महिलालाई विनाजानकारी खुवाए । अनि होस हराएकी तिनै सहकर्मीमाथि बाँकी सातजनाले चौकीमा लगातार बलात्कार गरे । ती महिलाले होसमा आएपछि जिल्ला प्रहरीमा दिएको उजुरीसमेत जिल्ला प्रहरी कार्यालयले बुझ्न अस्वीकार गर्‍यो । सम्भवतः त्यहाँ महिला होइन, पुरुष हाकिम होलान् ।

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर

-सरोजराज अधिकारी

उत्तरी सीमामा सुरक्षा बल स्थापनाका लागि स्थलगत निरीक्षण गर्न सशस्त्र प्रहरी बलको दुई टोली Long-Range Patrol (लामो दूरीको सूरक्षा गस्ती) मा निस्केको छ । दुई महिनाभित्रै सुरक्षा बल स्थापना गर्ने योजना साथ बलको दुई टोली मुस्ताङ र रसुवा पुगिसकेको सशस्त्र स्रोतले बतायो । मुस्ताङमा इन्स्पेक्टर दामोदर ढोडारीको नेतृत्वमा र रसुवामा डीएसपी विनोद केसीको नेतृत्वमा सेक्सन प्लस (२५/२५ जना) को निरीक्षण टोली खटिएको छ ।

‘स्थापनासँगै सशस्त्रलाई मुलुकको सीमा सुरक्षाको म्यान्डेट दिइएको थियो । सोहीअनुरूप दक्षिणी सीमामा विगत डेढ वर्षदेखि सीमा सुरक्षा बल तैनाथ छ । सुरक्षाको बदलिँदो परिवेशअनुसार उत्तरी सीमामा पनि सुरक्षा बल गठन गर्ने योजनाअनुरूप निरीक्षण टोली पठाइएको हो,’ सशस्त्रका महानिरीक्षक सनत बस्नेतले कान्तिपुरसित भने । उपयुक्त स्थानको छनोटसँगै मुस्ताङ र रसुवामा चाँडै सीमा सुरक्षा कार्यालय स्थापना गरिने उनले बताए ।

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर

-खेम भण्डारी

बितेका दुई सातामा माओवादीको माथिल्लो तहका केही नेताहरूले आश्चर्यजनक अभिव्यक्ति सार्वजनिक गरे । अध्यक्ष प्रचण्डले संयुक्त राष्ट्रसंघको अनुमति लिएर जनविद्रोह गर्ने बताए भने उपाध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टराईले दसैं-तिहारपछि नयाँ जनवादी व्यवस्था लागू हुने फूर्ति दिँदै धम्क्याए, ‘अबको आन्दोलनपछि एमाले र कांग्रेसजस्ता दलहरू सधैंभरिका लागि समाप्त हुन्छन् ।’ महिला नेतृ हिसिला यमीले भारतीय विदेश सचिव निरूपमा रावलाई आश्वस्त पार्दै भनिन्, ‘माओवादी चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीजस्तो हुन केही समय लाग्छ तर त्यस्तो भएरै छाड्छ ।’ती तीनवटा अभिव्यक्तिलाई माओवादीको माइन्डसेटको प्रतिविम्बका रूपमा लिन सकिन्छ । झट्ट हेर्दा विवादास्पद अभिव्यक्तिका शृंखलामा सामान्य लाग्नेे यी कथनहरूको अन्तर्निहित आशय असामान्य छ । आवेशमा आएर वा कुनै विशिष्ट तात्कालिक अवस्थाको प्रतिफलका रूपमा मात्रै ती अभिव्यक्ति बाहिर आएका होइनन् । तिनको सम्बन्ध माओवादीभित्र लगातार गहिरिँदो असमन्जसपूर्ण अवस्था, वैचारिक स्खलन र रूपान्तरणको संक्रमणका क्रममा उत्पन्न भड्काउसँग रहेको छ । सारमा आइरहेको समग्र परिवर्तनलाई गर्जनले ढाकछोप गर्दै रूपमा क्रान्तिकारिताको जलप चम्काउन खोजे पनि ती अभिव्यक्ति माओवादीको आन्द्राभुँडी छरपस्ट पार्न सक्षम छन् ।

Continue Reading »

स्रोत: नयाँ पत्रिका

-भोगीराज चाम्लिङ

संयुक्त राष्ट्रसंघले नेपालको राष्ट्रिय झन्डाका बारेमा लेखेको छ— ‘नेपालको राष्ट्रिय झन्डा विलक्षण छ । त्यसको कारण हो यसको परम्परागत हिन्दु रूपरंग ।’ राष्ट्रसंघले नेपालको राष्ट्रिय झन्डाको ‘हिन्दुत्व’का बारेमा गरेको यस व्याख्यालाई सजिलै पन्छाउन सकिन्न, न त यसलाई नेपाल एकात्मक हिन्दु अधिराज्य हुँदाको बखतको अधिनायकवादी व्याख्या भनेर नै बेवास्ता गर्न सकिन्छ । त्यसो गर्न नसकिने केही ठोस ऐतिहासिक आधार छन् ।

यस राष्ट्रिय झन्डामा हिन्दुहरूको विशाल योगदान छ । यसमा प्रयोग भएका रंग, रेखा र अर्थहरूमा हिन्दुहरूको अमिट छाप र सभ्यताको प्रतिविम्ब छ । तर, यसमा जनताभन्दा शासकहरूको स्वार्थकै पदचिह्न बढी परेका छन् । शासकले यसको व्याख्या त्यसरी नै गर्दै आएका छन् । यसका बारेमा गरिएका केही उल्लेखनीय व्याख्या यस्ता छन्— सिमि्रक राजतन्त्रबोधक रंग हो, चन्द्रमा चन्द्रवंशी शाह राजतन्त्र र सूर्य सूर्यवंशी लिच्छवि-मल्ल शासकहरूको प्रतीक हो, सूर्यवंशी भएकाले लिच्छवि-मल्लकालमा सूर्य माथि र चन्द्रमा तल थियो, तर चन्द्रवंशी पृथ्वीनारायण शाहको पालादेखि यता चन्द्रमा माथि र सूर्य तल पारियो, यसमा प्रयोग भएको एउटा त्रिकोणले हिन्दु मान्यताअन्तर्गतको त्रिशक्ति र अर्को त्रिकोणले त्रिगुणको प्रतिनिधित्व गर्छ आदि इत्यादि ।

Continue Reading »

स्रोत: नागरिक

-खगेन्द्र संग्रौला

दुई थरी अवाञ्छित घटनाले यसपालाको दसैँ दशाग्रस्त भयो। नेपाल धर्मनिरपेक्ष भयो भनी अन्तरिम संविधानमा हामीलाई सुनाइएको थियो, दसैँमा राष्ट्रपति यादव र प्रधानमन्त्री माधवले त्यो उद्घोषको हाकाहाकी खिल्ली उडाए। ती हिन्दू राजा र तिनका टीके प्रधानमन्त्रीझै ‘दसै’कालीन हिन्दू अनुष्ठानहरुमा हिन्दू धर्मका झन्डा बोकेर यत्रतत्र हाजिर भए। सलामी खान, टीका थाप्न, शक्तिका लागि भगवतीको भक्ति गर्न र दुनिया’लाई का’चका पर्दामा आफ्ना धर्मभीरु अनुहार देखाउन। उता धरानमा टहरो भत्कि’दा थुप्रै यशुभक्तको एकबारको जुनी शेष भयो र अरु थुप्रै घाइते भए। त्यो थोक मृत्यु, त्यो जघन्य त्रासदी र त्यसबाट उत्पन्न भयावह वियोग एवं शोकका लापर्वाह रचनाकार यशुभक्त भनिने टाठाबाठाहरु नै थिए। ती इसाई सम्मेलनका आयोजक थिए। तिनले भत्तजनहरुले ध्यान गर्ने र सुत्ने टहरो बा’सको बनाए। त्यो पनि तलामाथि तला उठाएर। त्यो धराप टहरोमा तिनले गुन्द्रुक खा’देझै’ सयौ’ भक्त-भक्तिनीहरुलाई कोचेर राखे। मध्यरातमा जब पानी पर्‍यो, त्यो फुकीढल छाप्रो गर्ल्याम्मै ढल्यो र पलभरमै सब चौपट भयो।

Continue Reading »

(वि.सं.२०६६ साल, विजया दशमीका अवसरमा पुल्मन, वासिङ्टन, अमेरीकामा आयोजना गरिएको एक सौहार्दपूर्ण कार्यक्रममा वाचित कविता।)

परदेशको यो प्राङ्गणभरी

जमारा

एउटा दशैं मनाऊँ भन्छु

घर छाडी टाढा आज

भव्य संयोग बनाऊँ भन्छु।

**

नियतिको नभ-भरी

फूलको नसा रसाऊँ भन्छु

पेवा होइन, पराई छैन

नेपाली मन बगाऊँ भन्छु।

**

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर

-डा केदार कर्माचार्य

विश्वका अधिकांश विकसित राष्ट्रहरूमा मृत्युका पाँच प्रमुख कारणमध्ये एक पक्षाघात तथा मस्तिष्कघात भएको तथ्यांकबाट पुष्टि भएको छ । त्यस्तै हाम्रोजस्तो अविकसित मुलुकमा पनि अज्ञानता र असावधानीले गर्दा यस्तो समस्या दिनानुदिन वृद्धि भइरहेको पाइन्छ । मानिसको उमेर प्रायजसो ४० वर्ष काटेपछि कतिपय कारणले गर्दा शरीरको हात-खुट्टा वा एकतिरको वा पूरै भाग चल्न नसक्ने हुन्छ जसलाई चिकित्सकीय भाषामा प्यारालाइसिस र नेपालीमा पक्षाघात भनिन्छ । शरीरको एकातिरको सम्पूर्ण भाग नचल्नुलाई हेमिप्लेजिया, दुवै खुट्टा नचल्ने अवस्थालाई प्याराप्लेजिया तथा समस्त हात र खुट्टाको पक्षाघातलाई Quadriplegia भनिन्छ ।

पक्षाघातबाट ग्रसित मानिसको अनुहारदेखि पैतालासम्मका मांसपेशी अत्यन्त कमजोर हुने भएकाले आफैंले आफ्नो दैनिक क्रियाकलाप सञ्चालन गर्न सक्षम हुँदैन ।

Continue Reading »

स्रोत: नागरिक

नेपालको राष्ट्रिय झण्डा

-माधव ढुङ्गेल

एकीकृत नेकपा माओवादीले चन्द्र-सूर्य अंकित मुलुकको राष्ट्रिय झण्डाले राजतन्त्र र हिन्दू अधिराज्यको झलक दिने दाबी गर्दै त्यसलाई परिवर्तन गर्न प्रस्ताव गरेको छ। माओवादी नेता देवप्रसाद गुरुङले संविधानसभा संवैधानिक समितिद्वारा गठित प्रारम्भिक मस्यौदा उपसमिति बैठकमा यस्तो प्रस्ताव गरेका हुन्।

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर

यो खाद्यपदार्थ मानवलाई प्रकृतिको अनुपम उपहार हो । मौरीद्वारा फूलको रसबाट प्राकृतिक रूपले तयार गरिएको मह नै प्राचीन- कालमा मिष्ठान्नको एकमात्र ज्ञात स्रोत थियो । महलाई चिकित्सा विज्ञानले पनि पौष्टिक आहार मानेको छ । यसमा कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन, भिटामिन, खनिज, अमिनो एसिडलगायतका सबै आवश्यक तत्त्व पाइन्छ ।

मह सेवनको प्रमुख फाइदा भनेको पूर्णरूपमा पाचन हुने विशेषता हो । यसकारण महबाट शिशुलाई पनि तुरुन्तै लाभ हुन्छ । यसको नियमित सेवनले स्मरणशक्ति पुनःप्राप्त हुन्छ ।  मह मीठो त्यसमा पाइने चिनीले गर्दा हुन्छ । यसमा चिनीको मात्रा ७० देखि ८० प्रतिशतसम्म हुन्छ । यो चिनीमा ग्लुकोज र फुटक्रोज बराबर पाइन्छ । यो तत्त्वले रगतमा सीधै शोषित भएर तुरुन्त ऊर्जा दिन्छ ।

Continue Reading »