Feeds:
Posts
Comments

स्रोत: नेपाल साप्ताहिक

-डा अरूणा उप्रेती

किंवदन्ती नै छ, अमृतका लागि देवता र दानवबीचमा युद्ध चलेको। दानवले अमृतको घडा लगेपछि देवताहरूलाई आपत् पर्‍यो, अमृतबिनाको स्वर्ग के स्वर्ग ? त्यसैले उनीहरूले कागलाई त्यो अमृतको घडा चोरेर ल्याए उसैलाई उपहार दिने वचन दिए। बाठो कागले दानवहरू मस्तसँग सुतेको बेला घडा चुच्चोले टिपेर ल्यायो । दानवकहाँबाट अमृतको घडा देवताकहाँ ल्याउँदा पृथ्वीको माथिबाट उड्नुपथ्र्यो। पूरा उज्यालो नभएकाले कागले कतैकतै राम्रोसँग आँखा देखेन र घैँटोबाट अलिकता अमृत छचल्किएर पृथ्वीमा नीमको रूखमा झर्‍यो रे ! यसैबेलादेखि नीममा अमृतका गुणहरू आएको मानिन्छ। पुराण कथा हो यो।

Continue Reading »

स्रोत: नयाँ पत्रिका (सम्पादकीय)

नेपाल राज्यभित्रका जनताले सुरक्षाका लागि भारतीय एसएसबीलाई गुहार्नुपर्ने अवस्था आउनु राज्यभित्रै राज्यविहीनताको विडम्बनापूर्ण स्थितिको संकेत हो।

सप्तरी जिल्लाको गोबरगाढा गाविसका जनता आफ्नै देशभित्र पनि वर्षौंदेखि राज्यविहीन नागरिक भएर बाँचिरहेका छन । तर, राज्य भने त्यहाँका स्थानीयवासीको पीडाबाट पूरै बेखबर छ । प्रत्येक वर्षको बर्खामा कोसी नदीमा आउने बाढीले पूरै गाविस जलमग्न हुँदा पनि आफ्नो थातथलो छाडेर सुरक्षित स्थलमा सर्नसमेत नसक्नु त्यहाँका बासिन्दाको गहिरो पीडा हो । भारतीय बिहार राज्यसित सीमा जोडिएको गोबरगाढाका जनताले दैनिक उपभोग्य सामान खरिद गर्न जानुपर्दा पनि ज्यान हत्केलामा राखेर कोसीको बाढीमा हेलिनुपर्छ । नेपाली बजारसम्म पुग्नमात्र पनि त्यहाँका जनताले बर्खामा उर्लिएको कोसीका साना-ठूला गरी ६ वटा भंगाला पार गर्नुपर्ने बाध्यता छ भने छिमेकी भारतीय बजारसम्म पुग्न कोसीको विशाल धारमाथि जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपर्छ । गोबरगाढावासीको यो समस्या यस वर्षको मात्र होइन, त्यहाँ हरेक वर्ष एउटै समस्या दोहोरिइरहेको छ । तैपनि, आफूलाई राज्यका वास्तविक ठेकेदार मान्ने स्थानीय प्रशासन, चुनावमा त्यस गाविसका जनताको समेत भोटबाट विजयी बनेका सभासद्, राजनीतिक दल र तिनका स्थानीय नेता, गाविस सचिव, कसैका आँखा पनि ती पीडित स्थानीयवासीको पीडामाथि पर्न नसक्नु उदेकलाग्दो कुरा हो ।

Continue Reading »

स्रोत: नागरिक दैनिक

-पवित्रा सुनार

काठमाडौं। उडुस, उपियाँ, साङ्ला र मुसा आतंकले वीर अस्पतालका बिरामी, कर्मचारी र चिकित्सक हैरान छन्। केही सातायता अभियान नै छेडे पनि अस्पतालले मुसा र परजीवीको प्रकोप रोक्न सकेको छैन। बिरामी र तिनका कुरुवाले परजीवी रोक्न नसकेकामा अस्पताल प्रशासनको आलोचना गर्दै आएका छन्।

Continue Reading »

स्रोत: नयाँ पत्रिका (सम्पादकीय)

वैदेशिक रोजगारीका लागि बिदेसिनेको पछिल्लो तथ्यांकले नेपाली युवामा विदेशमोह निकै बढेको देखिन्छ । देशमा बढ्दो बेराजगारी, शान्ति-सुरक्षाको अभाव, चर्को गरिबी, रोजगारमुखी शिक्षाको अभाव आदि कारणले नेपाली युवामा विदेशमोह बढ्दै गएको छ । चाहे उच्च शिक्षाका नाममा होस्, या रोजगारीका नाममै किन नहोस्, हिजोआज दिनदिनै सयौँको संख्यामा नेपाली युवा विदेश पसिरहेका छन् । यसरी बिदेसिने अधिकांश युवाको गन्तव्य बन्ने गरेका छन्— मलेसिया, साउदी अरेबिया, कतार, दुबईजस्ता एसियाली मुलुक । यस्ता मुलुकमा पुग्ने अधिकांश अदक्ष कामदारले गर्नुपर्ने चर्को श्रमअनुसारको उचित पारिश्रमिकसमेत पाउँदैनन् । तैपनि, नेपाली युवामा विदेशमोह घट्नुको साटो बढ्दै गइरहेको छ । अहिले एसियाली मुलुकका अतिरिक्त युरोप र अमेरिकी मुलुकमा समेत नेपाली युवा रोजगारी खोज्दै पुगिरहेका छन् । तर, सरकारले ती मुलुकसित श्रम सम्झौता गरी व्यवस्थित ढंगमा कामदार पठाउने कार्य गर्न सकिरहेको छैन । यस्ता कतिपय देशबाट कामदारको माग आए पनि दक्ष कामदारको अभाव देखिँदै आएको छ ।

Continue Reading »

स्रोत: नयाँ पत्रिका

-भवानीश्वर गौतम

एक दशक देखि बढ्दै आएको एसएलसीको उत्तीर्ण दरमा यस वर्ष ब्रेक लागेको छ । ०६६ सालमा सञ्चालित एसएलसी परीक्षाको शुक्रबार प्रकाशित नतिजाअनुसार नियमित तर्फ ६४ प्रतिशत विद्यार्थी पास भएका छन् जुन अघिल्लो वर्षको भन्दा चार प्रतिशत कम हो ।

अघिल्लो वर्ष ६८ दशमलब ४७ प्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण भएकोमा यसपटक ६४ दशमलब ३१ प्रतिशत मात्र उत्तीर्ण भएका छन् । परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय सानोठिमीद्वारा गत १२ देखि २० चैतसम्म सञ्चालित परीक्षामा नियमित तथा एक्ज्यामटेड तर्फका चार लाख ५६ हजार सात सय १९ जनाले फारम भरेका थिए भने चार लाख २७ हजार ५१ जना सहभागी भएका थिए । उनीहरू मध्ये दुई लाख ५९ हजार नौ सय १६ जना उत्तीर्ण भएका छन् । नियमिततर्फ दुई लाख ४७ हजार ६ सय ८९ परीक्षार्थी अर्थात् ६४ दशमलब ३१ प्रतिशत उत्तीर्ण भएका हुन् । एक्ज्याम्टेडतर्फका १२ हजार दुई सय २७ परीक्षार्थी अर्थात् २९ दशमलब १८ प्रतिशत उत्तीर्ण भएका छन् । ०६२ सालदेखिको परम्परालाई निरन्तरता दिँदै यस वर्ष पनि बोर्डफस्र्ट घोषणा गरिएन ।

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर

-फूलमान वल

समालोचक तथा साहित्यकार कृष्णचन्द्रसिंह प्रधानको बिहीबार साँझ निधन भएको छ । ताहाचल स्थित निवासमा एकाएक असहज महसुस भएको भन्दै सामान्य वान्ता गरेपछि ८५ वर्षे प्रधानलाई अपराह्ण ५ बजे त्रिपुरेश्वरस्थित काठमाडौं नर्सिङहोम लगिएको थियो । बाटैमा उनको निधन भएको बताइएको छ । डाक्टरले साँझ साढे पाँच बजे मृत घोषणा गरेका थिए ।

‘सालिक’ (२०२६), ‘अनाम सत्य’ (२०४६), ‘पाइला आगतमा टेकेर’ (२०४७), ‘बागमतीको हरफ’ (२०५७), ‘समय सुनामी’ (२०६३) लगायत चर्चित निबन्धकृतिका स्रष्टा प्रधानले कविताबाट लेखन थालेका थिए । २००४ मा पहिलोपटक ‘भञ्ज्याङनेरी’ कविता संग्रह निकालेका उनले १०१५ मा समालोचनात्मक कृति ‘कवि व्यथित र काव्य साधना’ का लागि मदन पुरस्कार पाएका थिए । ‘नेपाली उपन्यास र उपन्यासकार,’ ‘सिर्जनाको सेरोफेरो’ र ‘कृतिको अवलोकन’ समालोचनात्मक कृति लेखेका उनका ‘नफर्किने ती दिनहरू’ -२०५९) र ‘जिन्दगीका टिप्पणीहरू’ -२०६३) आत्मालाप कृति पनि प्रकाशित छन् ।

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर (सम्पादकीय)

राजनीतिक गतिरोध हल गर्न प्रमुख तीन दलबीच तीनबुँदे सहमति भएको एक महिना बितेपछि प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले पदबाट राजीनामा दिएका छन् । केही महिनादेखि राजीनामा दिन आफ्नै दलसहित चारैतिरको दबाब खेप्दै आएका नेपालले राजनीतिक अनिश्चितताले गर्दा आम निराशा छाउन थालेपछि अन्ततः पदत्याग गरेका हुन् । राजीनामाले बन्धक बनेको नेपाली राजनीतिलाई गतिशील बनाउन सकारात्मक भूमिका खेल्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ । सहमति र सहकार्यको राजनीति पुनः प्रारम्भ हुनसक्ने नयाँ आधार पनि यसले दिएको छ । तर राजीनामामात्रले हालका सम्पूर्ण व्यवधान हट्नेचाहिँ होइनन् । यसलाई निकासको माध्यम बनाउने हो भने प्रमुख दलका शीर्ष नेतृत्वले गम्भीर सुझबुझ र समझदारी प्रदर्शन गर्न जरुरी छ ।

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर

-डा. अर्जुनदेव भट्ट

पछिल्लो १५ वर्षमा धूमपान तथा सुर्तीजन्य वस्तुको चर्को प्रयोगबाट पिसाब थैलीको क्यान्सरमा पुरुष तथा महिला दुवैमा निकै वृद्धि भएको प्रस्ट छ । १५ वर्षअगाडि वीर अस्पतालजस्तो ठूलो उपचार केन्द्रमा पनि वर्षमा करिब ५० रोगी यसबाट पीडित पाइन्थे । अहिले देशका थुप्रै अस्पतालहरूमा क्यान्सर रोगीहरूको उपचार भइरहेछ र विशेष गरेर अर्बुद रोग केन्द्रहरुमा यस्ता बिरामीहरूुको ठुलो अनुपातमा विशिष्ट शल्यकि्रया तथा विकिरण र केमोथेरापी भइरहेछ ।

पुरुषमा पिसाव थैलीको क्यान्सर बढी हुने भए पनि महिलाहरूले धूमपानको कुलत अम्मलीमा आफूलाई पुरुषजस्तै संलग्न राख्दा उनीहरूमा पनि यो रोग पुरुषकै हाराहारीमा देखा पर्छ । टाउको तथा शरीर दुख्दा अनियन्त्रित रूपमा फेनासेटिन जस्ता औषधिको दुरुपयोग पूर्ण प्रयोग गरेर पिसाब थैली क्यान्सर हुन सक्ने सम्भावना निकै वृद्धि हुने गर्छ । पिसाब थैलीमा लामो समय पत्थरी हुने व्यक्तिहरूमा पनि क्यान्सरको प्रबल सम्भावना हुन्छ । मृगौला प्रत्यारोपणपछि साइक्लोफोर्फामाइड नामको औषधि प्रयोग गर्दा पनि पिसाब थैलीको क्यान्सरको सम्भावना बढ्छ । नदुख्ने गरी पिसाबमा आँखाले देख्ने गरी नै रगत गएमा पिसाब थैली क्यान्सरको सम्भावना प्रबल रहन्छ । यस्ता बिरामीहरू धूमपान वा सुर्तीजन्य पदार्थको अम्मली भए क्यान्सरबारे अझै बढी शंका लिनुपर्छ ।

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर

-का.स.

संस्कृति मन्त्रालयले ‘सयौं थुंगा फूलका हामी’ बोलको राष्ट्रिय गीतका रचनाकार व्याकुल माइलालाई आजीवन तलब प्रस्ताव गर्ने भएको छ । मन्त्रालयले उनलाई मासिक २५ हजार तलब दिने प्रस्ताव मन्त्रिपरिषदमा लान लागेको हो ।

‘प्रस्ताव तयार भइसकेको छ, छिट्टै मन्त्रिपरिषद्मा प्रस्तुत हुनेछ,’ संस्कृतिमन्त्री मिनेन्द्र रिजालले कान्तिपुरसित भने, ‘उहाँको जीविकोपार्जनमा सहयोग पुगोस् भन्ने हाम्रो चाहना हो ।’

Continue Reading »

स्रोत: कान्तिपुर

-चित्रांग थापा

महेन्द्रनगर। विश्वमै दुर्लभ पन्छी “सारस” शनिबार शुक्लाफाँटा आरक्ष सिमसार क्षेत्रमा देखा परेको छ । आरक्षको विस्तारित क्षेत्रमा पर्ने बेलडाँडीको इमलिया सिमसार क्षेत्रमा सारस देखा परेको आरक्ष प्रशासनले जनाएको छ ।

प्रमुख संरक्षण अधिकृत युवराज रेग्मीका अनुसार आरक्ष प्राविधिक कर्मचारी टोलीले एक बच्चासहित जोडी सारस शनिबार दिउँसो इमलिया क्षेत्रमा देखेका हुन् । ३/४ वर्षदेखि उक्त क्षेत्रमा सारसका जोडी दिउँसो आहारको खोजीमा नियमित रूपले आउने गरेको स्थानीयवासीले जनाएको रेग्मीले बताए ।

अंग्रेजीमा ‘सारस क्रेन’ र वैज्ञानिक नाम ‘ग्रस एन्टिगोन’ रहेको उक्त प्रजातिको सारसलाई विश्वमै दुर्लभ श्रेणीको पन्छी मानिने उनी बताउँछन् । यो प्रजातिको सारस ६ फिटसम्म अग्लो र साढे ३ किलो तौलको हुने गरेको छ । ‘पखेटा फैलाउँदा दुवै पखेटाको लम्बाइ ८ फिटसम्म पुग्छ,’ उनले भने ।

Continue Reading »