सिर्जना-सुनगाभा

स्रोत: कान्तिपुर

-अब्दुल्लाह मियाँ/शिला पाण्डे

काठमाडौ। बीसौंपल्ट सर्वोच्च शिखर सगरमाथा चुमेका ‘सुपर शेर्पा’ आप्पा मंगलबार त्रिभुवन विमानस्थल झर्दा निकै उत्साहित देखिए । आफ्नै कीर्तिमान तोड्दै बनाउँदै आएका उनी फेरि एकपटक चुचुरोमा पुग्न पाएकामा दंग थिए । तर यस्तो हर्ष अब अरूले पनि बाँडुन् भन्ने चाहना उनमा पलाउन थालेछ । भने, ‘युवा आरोहीले मेरो कीर्तिमान तोडुन् भन्ने चाहन्छु तर म थाकेको होइन ।’

आप्पाले चारपल्टको असफल प्रयासपछि सन् १९९० मा सगरमाथामाथि पहिलो सफलता पाएका थिए । सन् १९९२ मा दुईपल्ट शिखरमा पाइला पुर्‍याएका थिए । १९ औं पल्टको आरोहण कीर्तिमानलाई शनिबार फेरि तोडेका हुन् । इको एभरेस्ट एक्सपिडिसनको सगरमाथा सफाइ अभियानमा तीन वर्षदेखि उनी सक्रिय छन् । विश्व वन्यजन्तु कोषका एम्बेसडरका रूपमा रहेका आप्पाले शिखरमा जलवायु परिवर्तनबारे चेतना जगाउने नारा अंकित ब्यानर पनि फहराएका थिए ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

-भीम घिमिरे

विराटनगर। भारतीय अर्धर्सैनिक बल एसएसबीका जवानले चलाएको गोली लागि मोरङको अमाहीबरियाती-७ मा मंगलवार बेलुकी एक जनाको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा ५५ वर्षका बासुदेव साह रहेको सशस्त्र प्रहरीको सीमा सुरक्षा कार्यालयले जनाएको छ । घटनाको विरोधमा स्थानीयवासीले बुधबार बिहानैदेखि प्रदर्शन गरेका छन् । त्यहाँ सीमामा भारतीय पक्षले सुरक्षा व्यवस्था कडा पारेको छ ।

सशस्त्र प्रहरीका डीएसपी भोला गिरीका अनुसार बेलुकी करीव ९ बजे  बीआर ३८बी००३६ नम्बरको हिरोहोण्डा स्प्लेण्डर मोटरसाइकलमा दशगजादेखि उत्तर छिरेका दुई जवानले गोली चलाएका हुन् । घटनास्थल नेपाल-भारत सीमा भन्दा करीव सय मिटर नेपाल भित्र  पर्छ । गोली लागेलगतै उपचारार्थ विराटनगर ल्याइदै गर्दा साहको बाटैमा मृत्यु भएको हो । सीमावर्ती भारतीय बजार कुवाडीबाट साहले दिउँसो एक टिन तेल ल्याएका थिए । उनलाई पच्छ्याउदै आएका एसएसबीका जवानले ओसारपसारमा रोक लगाइएको परिमाणका वस्तु रोक्न बेवास्ता गरेको भन्दै अमाहीबरियाती प्रहरी चौकीका हवल्दार शम्भु साहलाई हपारेका थिए ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

-निर्मल श्रेष्ठ

हङकङ। विश्व चर्चित सांघाई वल्र्ड एक्स्पोमा प्राचीन वास्तुकलाको सम्मिश्रण सहित नेपालले बनाएको कलात्मक मण्डला एक्स्पोकै आकर्षण बनेको छ । वैशाख १८ मा भव्य शुभारम्भ हुने एक्स्पो मंगलबारदेखि परीक्षण सञ्चालनमा छ । परीक्षणका क्रममा प्रति दिन दुई लाखलाई एक्स्पो अवलोकनको निम्तो दिइएको छ । ‘परम्परागत वास्तुकला र संस्कृति झल्कने नेपाली मण्डला सबैको आकर्षण बनेको छ,’ Nepal Pavilion का निर्देशक विनायक शाहले भने, ‘काठमा हातले कुदिएका कलात्मक बुट्टाबारे अधिकांशले रुचिपूर्वक जिज्ञासा राख्ने गरेका छन् ।’

नेपाल-चीन सम्बन्धका सूत्रधार अरनिकोका नामबाट यसको नाम ‘नेपाल अरनिको सेन्टर’ मण्डला नामाकरण गरिएको छ । एक्स्पो स्थलमा नेपालका लागि बाह्र हजार वर्गमिटर क्षेत्रफल छुट्याइएको छ । त्यस मध्ये करिब छत्तीस सय वर्गमिटरमा विश्व सम्पदामा सूचीकृत काठमाडौं वसन्तपुर दरबार क्षेत्रको झल्को दिने मण्डला बनाइएको छ । कलात्मक झ्याल-ढोका, बुट्टेदार इँटा र झङि्गटीका छाना भएका परम्परागत शैलीका घरहरू, चौबीस मिटर अग्लो बौद्ध स्तुपा र पोखरी मण्डलाका आकर्षण हुन् ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

-मोहन शाही

डोटी। सडक सुविधा नपुगेका गाउँमा समेत पक्की घर लगाउने होडबाजी पछिल्लो समय जहीतहीं चलेको पाइन्छ । तर राजमार्ग संगै जोडिएका अछामका केही गाविसका बासिन्दाहरु भने  घरमा पत्थरको छाना लगाउनु परम्परा र संस्कार विरुद्धको रुपमा मान्दै आएका छन् ।

पात्थरको छाना लगाए देवी देउता रिसाउछँन् भन्ने मान्यता अछाममा अझै मानिंदै आएको छ ।

पहलमान सिं स्वाँर राजमार्ग संगै जोडिएका गाविसहरुमा यस्तो परम्परा देख्न सकिन्छ । अछाम र डोटीको सिमानामा रहेका दुनी,पाताल,मार्कु र वुढाकोट गाविसका वासिन्दाले देवी देउतालाई खुसी पार्न खरको छाना लगाउने गरेका छन् । (more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

-दीपेन्द्र बडुवाल

उपरदाङगढी, चितवन।  ‘गढी भित्रै पर्यटक बस्छन्,’ १० वर्षदेखि निःशुल्क संरक्षण गर्दै आएका होमबहादुर बुढाथोकीले भने, ‘आगो बालेर भोज गर्छन् ।’ उनले भनेजस्तै वर्गाकार गढीका ठाउँ ठाउँमा चुलो बनाइएको छ । कोइला र खरानी छरपष्ट देखिन्छ । फोहोर उस्तै छ । कहीं पर्खाल भत्किंदै छ ।

‘पूरा सफाइ गर्न ६५ दिन लाग्छ,’ दृष्टि कमजोर भएकाले पहिरेको कालो चश्मामा उनले फित्ता हालेका छन । सफाइ गर्ने उनको भर्‍याङ स्थानीय युवाले भाँचिदिए । भर्‍याङ गढी भित्रको ऐतिहासिक कुवामा थन्काइएको छ । गढीका अग्ला पर्खाल सफा गर्दा भर्‍याङ जरुरी पर्छ । ‘बाँस खोजेर कामचलाउ बनाएको थिएँ,’ उनले भने, ‘भर्‍याङ सँगै मन पनि भाँचियो ।’

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर (सम्पादकीय)

सर्वसाधारण जनतालाई सुरक्षा प्रबन्ध गर्ने जिम्मेवारी बोकेका प्रहरी अधिकारीहरूकै घर लुटिन थालेपछि सुरक्षा प्रशासनमाथि गम्भीर प्रश्न खडा भएको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयको सुरक्षा महाशाखा हेर्ने डीआईजी विश्वराज शाही आफैं डकैतीमा परेका छन् । शुक्रबार राति चार जनाको हतियारधारी समूहले उनको बूढानीलकण्ठस्थित घर लुटेको छ । घरको पछाडिपट्टीको भान्साको ढोका फोरेर भित्र पसेका डाँकाहरूले ज्यान मार्ने धम्की दिँदै करिब २५ मिनेटमा नगद, गहना, ल्यापटप, मोबाइललगायत सात लाख बराबरको धनमाल लुटेको हो । केहीअघि बूढानीलकण्ठ क्षेत्रमै एसएसपी जयबहादुर चन्दको घर लुटिएको थियो ।

उसै पनि प्रहरी प्रशासनमाथि जनस्तरमा उतिसारो भरोसा छैन । सुरक्षा अवस्था खस्कँदो गतिमा छ । बीच सडकमै हत्या र अपहरणका घटना बढेका छन् । चोरी, डकैतीजस्ता अपराध सामान्यझंै हुन थालेका छन् । कतिसम्म भने, चौतर्फी असफलता भोगिरहेका प्रधानमन्त्री माधव नेपालले समेत प्रहरीको सक्षमतामा प्रश्न उठाएका छन् । उनले प्रहरी प्रशासनको प्रभावकारितामाथि प्रश्न गर्दै तेस्रो दर्जाको प्रहरीको खोजीमा रहेको केही साताअघि बताएका थिए । प्रहरीको छवि नकारात्मक हावी भइरहेको पृष्ठभूमिमा डीआईजीको घर चोरी भएको खबरले यो निकायप्रति थप अविश्वास पैदा गराएको छ । यस घटनाले जनमानसमा असुरक्षाको अनुभूति बढ्नेछ र प्रहरीको असक्षमतामाथि थप प्रश्नहरू उठ्नेछन् ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: अनलाईन खबर

सरकारले विहीबारदेखि मुलुकभर हस्तलिखित पासपोर्ट वितरणमा रोक लगाएको छ । मेसिन रिडेवल पासपोर्ट (एमआरपी) नआउन्जेलसम्मका लागि हस्तलिखित पासर्पोट वितरणमा रोक लगाईएको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ ।

मेसिन रिडेवल पासपोर्ट छपाईमा ढिलाई हुने भएपछि साढे २ महिनाका लागि पासपोर्ट वितरणमा रोक लगाईएको मन्त्रालयले जनाएको छ । भारतमा छपाई हुने मेसिन रिडेवल पासपोर्ट नेपालमा आउन कम्तीमा २ महिन लाग्ने छ ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नयाँ पत्रिका

-प्रकाश पन्थी

अलिगढवा (भारत)। बुद्ध भारतमा जन्मिएका हुन् भनेर किताब छाप्ने भारतले अब नक्कली लुम्बिनी र तिलौराकोट पनि बनाउन थालेको छ । बुद्धको जन्मस्थल सम्बन्धी सबै विश्व मान्यता परिवर्तन गर्न भारतले उत्तर प्रदेशको अलिगढवामा धमाधम निर्माण कार्य गरिरहेको छ ।

नेपालको कपिलवस्तुसँग सीमा जोडिएको अलिगढवामा नक्कली कपिलवस्तु निर्माणकार्य अन्तिम अवस्थामा छ । उत्तरप्रदेशको सिद्धार्थनगर जिल्ला अन्तर्गत पीपरहवा क्षेत्रलाई भारतले कपिलवस्तु नामकरण गरेर बुद्ध भारतमै जन्मिएका हुन् भन्ने प्रमाणित गर्न खोजिरहेको छ ।

विश्व शान्तिका अग्रदूत सिद्धार्थ गौतम बुद्धले भारतको बोधगयामा बुद्धत्व प्राप्त गरेका भए पनि उनको जन्म नेपालको लुम्बिनीमा भएको थियो । उनी तिलौराकोटमा राजा शुद्धोधनको दरबारमा जन्मिएका थिए ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

-डा सुवेद घिमिरे

अमेरिकन भौगर्भिक सर्भे (USGS) को तथ्यांक अनुसार पृथ्वीमा हरेक वर्ष एउटा महाभूकम्प (म्याग्निच्युड ८ भन्दा ठूलो), हरेक २० दिनमा एउट ठूलो भूकम्प (म्याग्निच्युड ७.९), हरेक महिना १२ वटा तीव्र भूकम्प (म्याग्निच्युड  ६-६.९), हरेक दिन चारवटा मध्यम भूकम्प (म्याग्निट्युड ५-५.९), हरेक दिन ११० वटा हल्का भूकम्प (म्याग्निट्युड ४-४.९), हरेक दिन चार हजार जति स-साना भूकम्प (म्याग्निट्युड ४ भन्दा साना) जाने गर्छन् । विश्व मानचित्रमा यस्ता भूकम्पहरू मुख्यतया टेक्टोनिक प्लेटहरूका सीमा क्षेत्रमा जाने गर्छन्, जहाँ टेक्टोनिक प्लेटहरू बन्ने वा नष्ट हुने प्रक्रिया भइरहेको हुन्छ । भूकम्प विज्ञानको विकासले भूकम्पीय स्रोत, प्रक्रिया, तरंगहरूको प्रसारण विधि र असर सम्बन्धमा ठूलै फड्को मारिसकेको भए तापनि पूर्वानुमान गर्न भने असम्भव छ । भूकम्पलाई नियमित प्राकृतिक प्रक्रियाका रूपमा बुझ्दै यसका असरहरूलाई कसरी न्यूनीकरण गर्ने भन्ने विषयमा सोच्नु श्रेयस्कर हुन्छ ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नेपाली पोष्ट

-यमुना अर्याल

बाबूः           “टक टू ओन्ली इङ्लिस, आर यू रेडी ? ”
छोराः          ” ओ के आइ एम रेडी ड्याडी ” ।
बाबूः            छोरा,  ” ओ के स्टार्ट ” ।

नेपाली विषयका  लेक्चर पिता र अग्रेजी लवजमा बोल्न सिक्दै गरेको छोराबिच दिनहुँ हुने संवाद हो यो । राजधानीको मध्य बानेश्वरमा बसोबास गर्ने रिजाल दम्पति र उनको एक्लो छोरा अंग्रेजीममै सबै काम कुरा गर्छन । घरमा पर-पाहूना आएको बेला बाहेक अरु बेला अग्रेजीमै कुराकानी गर्नुपर्छ । यसो आक्कल-झुक्कल बोल्दाबोल्दै नेपाली भाषा मिसियो भने अग्रेजी भाषाको शिकारु छोरालाई ड्याडीले बाथरुममा थुनिदिऊ भन्नुहुन्छ यही डरले पनि ऊ बडो होसियारी भइकन अंग्रेजीमा कुराकानी गर्छ । ठूलो भएपछि ऊ पाइलट बन्नुपर्छ , -ऊ जे सुकै बन्थ्यो होला तर परिवारले पाइलटको सपना देखाएको छ उसलाई ) त्यसका लागि अंग्रेजी त जान्नै पर्छ  ऊ अग्रेजीमै भन्छ । उसका ड्याडी मम्मीले यही कुरा उसको बालमष्तिष्कमा भर्दिसकेका छन । “मेरो त मम्मी पनि अग्रेजीमै बोल्नुहुन्छ उसले साथीभाइको मासमा अग्रेजी भाषामै भन्छ । साथीभाई पनि अग्रजीमै बोल्छन उसका अधिकाश साथीको घरमा पनि नेपाली भाषालाई ‘अलाऊ’ छैन “उसकै शब्दमा भन्नुपर्दा ।

(more…)

Read Full Post »