सिर्जना-सुनगाभा

स्रोत: नागरिक दैनिक

-श्याम भट्ट

लोपोन्मुख प्रजातिका गिद्दका गतिविधि अब कम्प्युटरबाटै अवलोकन गर्न पाइने भएको छ। उड्नै लागेका गिद्दका चल्लामा भूउपग्रह (जिपिएस सिस्टम) जडान गरी यस्तो व्यवस्था मिलाउन लागिएको हो। सरकार र पन्छी संरक्षण संघको संयुक्त पहलमा दुई दसकयता अस्तित्व संकटमा रहेका डंगर प्रजातिका गिद्दका गतिविधि अध्ययन गर्न आइतबार रूपन्देही र कपिलवस्तुका गुँडबाटै छवटा चल्ला ल्याएर तिनका पखेटामा जिपिएस ट्रान्समिटर जडान गरिएको हो। बेलायतको ‘रोयल सोसाइटी फर प्रोटेक्सन अफ बर्डस’ले प्रयोग गरिरहेको स्याटलाइटले गिद्दका पलपलका सूचना प्रवाह गर्नेछ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: गोरखापत्र

-नारायण ढकाल

यती (हिममानव) का बारेमा विभिन्न लेख एवं पुस्तकहरू पाइन्छन् । यतीकै नाम राखेर नेपालमा विभिन्न होटलहरू देखि लिएर वायु सेवा कम्पनीहरू सञ्चालन भइरहेको पाइन्छ । यहाँ यतीका बारेमा रोचक जानकारी दिने प्रयत्न गरिएको छ । तिब्बती भाषामा घृणित हिममानव भनेर चिनिने यसलाई हिमालय क्षेत्रमा ‘यति’ भनेर चिनिन्छ । एसियामा उत्तरमा गोवी मरुभूमि र दक्षिणमा आसाम सम्म यसलाई मेटी, सुकपा, मिगो, कामी र यस्तै अन्य नामबाट चिनिन्छ । त्यस्तै अमेरिकामा यसलाई बिगफुट (Big Foot) र क्यानाडामा यसलाई सास्क्वाच (Sasquatch; mythical giant apes?) भनेर चिनिन्छ । हिमालमा अर्थात् हिउँमा बस्ने यो जीव नेपाल, भारत र तिब्बतमा रहेको विश्वास गरिन्छ । यतीले याक र भेडा खान्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ । यस क्षेत्रका स्थानीयहरूका अनुसार दक्षिण एसियाको उच्च हिमाली क्षेत्रमा यो बस्दछ । नेपाली शेर्पा र तिव्वतीहरूका अनुसार यती विभिन्न प्रकारका हुन्छन् । ठुलो जातको यती मानिस र लामो पुच्छर भएको बाँदरको वर्णसंका जस्तो हुन्छ । यो राम्रोसँग उभिन सक्दछ । यो दुई मिटरभन्दा अग्लो हुन्छ र यसको गाढा-खैरो, कालो रौँ हुन्छ । त्यस्तै अर्को प्रकारको यती औसत मानिस भन्दा सानो हुन्छ र रातो-खैरो छाला हुन्छ । यी यतीहरूमा दुई कुरामा समानता पाइन्छ । त्यो के भने यिनीहरू राम्रो सँग दुई खुट्टामा उभिन सक्छन् र यिनीहरू सबै रहस्यमय छन् ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: ई-कान्तिपुर

-एजेन्सीहरु

टोकियो, जापान। जापानमा शुक्रबार (२०६७, फागुन २७ गते) शताब्दीकै शक्तिशाली भूकम्प गएको छ । भूकम्प र त्यसका कारण लगत्तै आएको सुनामीबाट कम्तीमा ३ सयको मृत्यु भएको छ । स्थानीय समय अनुसार दिउँसो पौने ३ बजे राजधानी टोकियोबाट ३ सय ७३ किलोमिटर उत्तरपूर्वी भागमा केन्द्रविन्दु भएको ८ दशमलव ९ रेक्टर स्केलको भुइँचालो गएको हो ।

प्रहरीका अनुसार सेन्डाई सहरमा मात्रै २ सयदेखि ३ सय शव फेला परेका छन् । अरू धेरै हराइरहेका छन् । जेनेभास्थित रेडक्रसले भूकम्पका कारण प्रशान्त क्षेत्रमा उठेको सुनामी त्यस क्षेत्रका टापुहरूभन्दा पनि अग्लो हुन सक्ने चेतावनी दिएको छ ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

– कुलचन्द्र न्यौपाने

गोरखाका पुरोहित यज्ञेश्वर भट्टराईका छोरा श्रीपति पृथ्वीनारायण शाहसँग काठमाडौं आएर दरबारमा पुरोहित भई बसेका थिए । उनका पुस्ता क्रमशः विष्णुहरि, कृष्णलाल, मोदिनीधर, कमलकान्त, विश्वनाथ हुँदै संकटाप्रसादमा आइपुगे । संकटाप्रसादका चार छोरा नै प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा होमिए । तीमध्ये अग्र मोर्चामा थिए- कृष्णप्रसाद ।

‘राजनीतिक दर्शनले मात्रै देश विकास र आधारभूत मानव अधिकारको प्रत्याभूति सम्भव छैन, त्यसका लागि त्याग, तपस्या, समर्पण र प्रतिबद्धता त्यत्तिकै आवश्यक हुन्छ,’ कृष्णप्रसाद बारम्बार भन्ने गर्थे । त्याग र समर्पणलाई व्यवहारमा उतार्ने प्रयास गरेका भट्टराई नेपाली राजनीतिक फाँटमा विरलै रहेका निष्कलंक राजनेता हुन् । प्रजातन्त्र पुनर्बहालीपछि प्रधानमन्त्री भएकामध्ये सबैजसो आर्थिक विवादमा परे तर भट्टराई एक्ला त्यस्ता पात्र हुन्, जसले स्वच्छ छवि जोगाइछाडे ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: ई-कान्तिपुर

-का.स.

काठमाडौं। उपन्यासकार डायमनशमशेर राणाको उपचारको क्रममा शुक्रबार साँझ निधन भएको छ । दुवै मृगौलाले काम गर्न छाडेपछि नर्भिक अस्पतालको सघन उपचार कक्षमा भर्ना गरिएका ९३ वर्षीय राणाको साँझ निधन भएको हो । डाइबिजीजबाट समेत पीडित राणा हेमोग्लोबिनको मात्रा कम भएपछि मंगलबार बिहान अचेत भएका थिए । राणा लामो समयदेखि घुँडा दुख्ने, अनुहार सुनिने र उच्च रक्तचापलेसमेत पीडित थिए ।

राणाले लेखेका सेतो बाघ, बसन्ती, सत्प्रयास, अनिता लगायतका उपन्यास चर्चित छन् ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: ई-कान्तिपुर

-कृष्ण ज्ञवाली

कीर्तिपुर। वर्षा, झरी, पहिरो, हुरीबतास मानव जीवनसँग सधैं जोडिने विषय हुन् । यी प्रकोपबारे पूर्व तयारी र थाहा नहुँदा लाखौंको ज्यान जान्छ । मौसम पूर्वानुमान र जलवायु अध्ययन गरेर यस्ता प्रकोप बारे पूर्वसूचना भए जोखिम कम गरेर जनधन जोगाउन सकिन्छ ।

कसरी पढ्ने ?

विज्ञानमा प्लस टु उत्तीर्ण विद्यार्थीले स्नातक तहमा आवेदन दिन सक्छन् । विद्यार्थीले त्रिचन्द्र कलेजमा भौतिक शास्त्र समूह अन्तर्गत फिजिक्स र तथ्यांक शास्त्रमध्ये एउटा विषय छानी ‘जल तथा मौसम’ विषय अध्ययन गर्न सक्छन् । गणित अनिवार्य छ । जल तथा मौसम विषय पढ्न कुनै अतिरिक्त शुल्क तिर्नुपर्दैन । विद्यार्थीको खासै चाप नभएकाले अहिले सम्म कोटा प्रणाली लागू नगरिएको अध्यापक बताउँछन् । सम्बन्धित विषयमा स्नातक गरेपछि मात्रै स्तानकोत्तरको व्यवस्था भएको र अन्यत्र पढाइ नहुने भएकाले ‘जल तथा मौसम’ विषय पढ्नका लागि त्रिचन्द्र कलेज प्रवेशद्वार हो ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नेपाल साप्ताहिक

-कृष्ण आचार्य

बारपाक, गोरखा। घले तथा गुरुङ जातिको संस्कृति, रहनसहन र पहिचान बुझ्न एकपटक पुग्नैपर्ने ठाउँ हो, गोरखाको बारपाक। जिल्लाकै प्रमुख पर्यटकीय गाउँको पहिचान कमाएको बारपाक, गोरखा सदरमुकामदेखि एकदिनको पैदल दूरीमा पर्छ। सार्वजनिक सवारीसाधन प्रयोग गरेर जानेहरूका लागि छ देखि आठ घन्टा लाग्छ। निजी सवारी लिएर जानेहरू चारदेखि छ घन्टामै पुग्न सक्छन् बारपाक।

गोरखा सदरमुकाम वा काठमाडौँका सार्वजनिक सवारी साधनमा जानेहरूले बालुवा गाविसमा पुगेर सवारी फेर्नुपर्ने हुन्छ। कच्ची मोटरबाटो भएकाले टाटासुमो चढेपछि मात्र पुगिन्छ। बालुवामा राङराङु खोलाको स्वादिलो असला माछासमेत खान पाइन्छ। दरौदी नदीको किनारैकिनार पुगिने बारपाक जाँदा प्रसिद्ध स्वतीलगायतका दर्जनौँ झरना र धेरै हिमश्रृङ्खला देख्न सकिन्छ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: ई-कान्तिपुर

-शिव शर्मा

सोहृ वर्षै उमेरमा म पनि झिल्के हुँदो हो

अहिले पो वुढो भएर

यो कालजयी गीत गाउने स्रष्टा अव सम्झनामा मात्रै रहेका छन्  ।  लोकभाका  हस्ती तथा संकलक कल्याण शेरचनको आइतबार राति उपचारको क्रममा पोखराको मणिपाल अस्पतालमा मुत्यु भएको छ ।

एक महिना देखि अस्पालतमा जन्डिस बिग्रिएर उपचार गराइरहेका  उनले  ६४ वर्षको उमेर संसारबाट विदा लिएका छन् ।  उनको पार्थिव शरीरलाई साहित्यकार कलाकारहरुले पुष्पगुच्छा अर्पण गरी पोखराको रामघाटमा दाहासंस्कार गर्ने तयारी भइरहेको छ । ०३६ साल तिर रेकर्ड भएको उनको सोहृ वर्षे उमेरैमा गीत सबैको मुखमा झुन्डिने गर्छ ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नयाँ पत्रिका

–राजेन्द्र महर्जन

राजनीतिक दल इमानदार हुने हो भने, सरकारले जिम्मेवारीबोध गर्ने र चुस्त हुने हो भने सामाजिक लोकतान्त्रिक पुँजीवादको जग आगामी १० वर्षभित्र हाल्न सकिने देखिन्छ ।

देश र जेलमा के फरक हुन्छ ? देशलाई जेलका रूपमा विस्तार गरियो भने कस्तो हुन्छ ? यस्ता प्रश्नको जवाफ हो, होस्नी मुबारकको देश । हिजो धेरैलाई अरबी जनतालाई गौरव थियो, इजिप्ट कुनै जमानामा देश थियो, स्वतन्त्र, स्वाधीन, सार्वभौम मुलुक थियो भनेर । तर, होस्नी मुबारकले इजिप्टलाई जेल बनाए, अरबी गौरवगाथालाई इतिहासमै कैद गरे । देशको स्वाधीनतालाई खुम्च्याइएपछि देश राष्ट्रका रूपमा कहाँ रहन्छ र ? जनताको स्वतन्त्रतालाई थुनिएपछि, सार्वभौमसत्तालाई छाउनीमा फेरिएपछि राष्ट्र सिंगै कैदखाना भन्दा कहाँ भिन्न  हुन्छ र ?

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नागरिक दैनिक

-मनोज अधिकारी/सन्तोष पोखरेल

पोखरा।मध्यरात घना जंगलमा यात्रुबाहक रेलभित्र दर्जनौं डाँकासँग एक्लै भिडेर एक गोर्खा सैनिकले देखाएको बहादुरीलाई भारत सरकारले उच्च सम्मान दिने भएको छ।

चार महिनाअघि कैयौंको जिउधन जोगाएर बहादुरी देखाउने ती सिपाहीलाई भारत सरकारले उच्च कदरस्वरूप तीन सर्वोत्कृष्ट अवार्डले सम्मान गर्दैछ।

पोखरा-६ बैदामका ३५ वर्षीय विष्णु श्रेष्ठ त्यस्ता बहादुर हुन्, जो भदौ १७ गते मध्यरात राँची-गोरखपुर रेलयात्राका क्रममा डाँका समूहसँग एक्लै भिडे, एउटै खुकुरीको भरमा। तीन डाँका मारिए, लुटिएका लाखौं मूल्यको धनमाल फिर्ता भयो।

(more…)

Read Full Post »