सिर्जना-सुनगाभा

स्रोत: अनलाईन खबर

दाङ, बाँके लगायतका सीमाक्षेत्रमा नेपाली भूमि र सर्वसाधारणमाथि भइरहेको ज्यादतीको बिरोधमा आज बिश्वभरका नेपालीहरुले अनलाइनमार्फत बिरोध प्रदर्शन गरिरहेका छन् ।

न्यूज पोर्टल, ब्लग तथा फेसबुकजस्ता संजाहरुमार्फत भारतीय अतिक्रमण र हस्तक्षेपको बिरोधमा बिभिन्न सामाग्री तथा बिचार प्रकाशन भइरहेका छन् (यो लिंकमा गएर आफ्ना मत राख्न सकिन्छ) ।

भारतीय सीमा सुरक्षा बल एसएसवीको प्रत्यक्ष सहभागीतामा सीमाक्षेत्रका नेपाली चेलीहरुमाथि बलात्कार र बेपत्ता बनाउन थालेपछि दाङ लगायतका जिल्लाका सीमाक्षेत्रवाट हजारौं नागरिक बिस्थापित भएका छन् ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नयाँ पत्रिका

-पर्शुराम काफ्ले

तीन महिनाअघि पुग्दा पनि सुस्तावासीले त्यस्तै स्वागत गरेका थिए, जस्तो स्वागत र आत्मीय आतिथ्यता यसपालि जाँदा देखाए । सुस्ताको नाम लिएर यहाँ आउने-जानेको कुनै कमी छैन । नवलपरासीको दक्षिणपूर्वी भागमा रहेको सुस्ता ‘राष्ट्रियताको खेती’ गर्ने मलिलो राजनीतिक जमिन बनेको छ । र, भारतीय पक्षको कब्जामा रहेको करिब १४ हजार हेक्टर नेपाली जमिनका बासिन्दा भने भारतीयहरूको ज्यादतीको सिकार भएर पनि त्यहाँ आउने टोलीलाई स्वागत र बिदाइ गर्न व्यस्त छन् ।

भारतीयहरूले सुस्तावारि पक्लिहवास्थित नारायणी नदीमा दुईवटा तटबन्ध बनाइरहेका छन् । गत चैतबाट सुरु भएको तटबन्ध साउनमा सकिनेछ । ‘भारतीयहरूको लगानीमा तटबन्ध बन्न लागेको छ, साउनमा काम सकिन्छ,’ तटबन्ध निर्माणमा खटिएका नेपाली मजदुर होमबहादुर दर्लाहीले पक्लिहवा पुगेको यो पक्तिकारसँग बताए ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

-बुद्धिनारायण श्रेष्ठ

धेरै पहिलेदेखि सीमा मिचिने क्रम सुरु भएको हो । त्यतिबेला भादानाला, बिरानालाको पुरानो धार कुन हो, नयाँ धार कुन हो भन्नेमा विवाद भयो । पञ्चायती व्यवस्थामा झन्-झन् सीमा समस्या चर्कियो । कालापानी लिम्पियाधुरामा भारतीय सशस्त्र सेना बसेको छ । कालापानीको भूभाग मिचिएको छ । ०४६ पछि पनि यसमा परिवर्तन भएन । कोशी ब्यारेजदेखि सुनसरीको भन्टाबारीसम्मको पूर्व-पश्चिम राजमार्गको डेढ किलोमिटर भाग भारतले दाबा गर्‍यो । लोकतन्त्र र गणतन्त्र आएपछि पनि सीमा सुरक्षा भएको छैन ।

दाङ सीमा मिचिएका ताजा उदाहरण हो, जहाँ भारतीय सीमा सुरक्षाबल घुसपैठ भएको छ । भैसाही नाकादेखि कोइलाबास क्षेत्रको विभिन्न ठाउँमा नेपाली भूभाग मिच्ने, नेपालीलाई दुःख दिने, छाप्रा जलाउने काम भए । राजनीतिक दलका प्रतिनिध र सभासद निरीक्षण गर्न गएका छन् । उनीहरूले त्यहाँ सीमा खम्बा भत्केको मात्र देख्नेछन् । भारतीय सेनाको उपस्थिति देखिँदैन । भत्केका र आगो लगाइएका घरमात्र देख्न सकिन्छ ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नयाँ पत्रिका

-श्याम श्रेष्ठ

लोकतान्त्रिक मूल्यको ह्रास

नेपाली संसदीय राजनीति फेरि एकचोटि ०५२/५७ सालको त्यो बिन्दुमा पुगेको छ जहाँ राजनीतिमा व्यक्तिगत स्वार्थवश भएका फोहोरी खेलहरूले आमजनतामा नेताहरूप्रति, दलहरूप्रति र समग्र राजनीतिप्रति नै वैराग्य र घृणा पैदा हुन्थ्यो । विगतबाट पाठ सिकेर यस्तो कदापि हुन दिनु हुने थिएन, तर पनि कुनै पनि संसदीय दलहरू, तिनका नेताहरू चेतेको देखिएन, तिनको चरित्र र मती फेरिएको देखिएन । घुमिफिरी रुम्जाटार भनेझैँ नेपाली राजनीति अहिले यतिखेर पहिलेकै पतनशील प्रवृत्तिहरूको प्रदर्शनको अवस्थामा पुगेको छ । इतिहास दोहोरिएको छ । विश्व नै चकित पार्ने उचाइको जनआन्दोलन र गौरव गर्नलायकको शान्तिप्रक्रियाले गर्दा राज्यप्रणाली पूरापुर फेरिएको छ । त/m दुखान्त के भएको छ भने अहिले आएर तिनलाई सञ्चालन गर्ने पात्र पनि उही भएका छन् र तिनका प्रवृत्ति पनि उही भएका छन् ।

पहिलेझैँ कसैको व्यक्तिगत सत्ता-महत्त्वाकांक्षाका लागि सांसदहरूको खुलेआम किनबेच फेरि सुरु भएको छ । सत्ताकै लागि पार्टी फोड्ने र सबै पार्टीमा दलको नेतृत्व कमजोर पार्ने खेल पुनः थालनी भएको छ । लोकतान्त्रिक दलहरू सबै कमजोर हुने, परन्तु जंगी अड्डा धेरै बलियो हुने प्रक्रिया फेरि सुरु भएको छ । निर्वाचित सरकार र संसद्को अधिकारक्षेत्र फेरि निकै खुम्चिएको छ । श्रीपेच भएका राजाहरूलाई जनताले धपाइसकेका छन्, तर श्रीपेच नभएका राजाहरू सर्वत्र देखापरेका छन् । संविधानले राजनीतिक अधिकारविहीन संरक्षकको भूमिका तोकेर राष्ट्रको अभिभावकत्वको दायित्व खेल्न दिइएकाहरू पनि सत्ता-महत्त्वाकांक्षाकै कारणले, १८ दलको उत्प्रेरक आग्रहका कारणले संविधानलाई नै ठाड्ठाडो मिचेर कार्यकारी राजनीतिक भूमिकामा पुनः देखापरेका छन् । स्वदेशी राजनीतिक दलको निजी स्वार्थगत बाझो चरमचुलीमा पुग्नाले विदेशीहरूको चलखेल र हस्तक्षेप ज्यादै धेरै बढेको छ ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

-केदार ओझा/सरोजराज अधिकारी

काठमाडौं । पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म भारतसँग सीमा जोडिएका तराईका २० मध्ये १८ जिल्लाका १ हजार १ सय ७१ सीमास्तम्भ जोखिममा छन् । यीमध्ये खोलाले बगाएको समेत गरी ४ सय ७४ सीमास्तम्भ गायब छन् ।

सशस्त्र प्रहरी बल सीमा सुरक्षा विभागको तथ्यांकअनुसार २ सय ४४ सीमास्तम्भ नाम मात्रका छन् ।  यीसहित ६ सय ९७ सीमास्तम्भ तत्काल पुनर्निर्माण नगरिए हराएर जाने अवस्थामा छन् । कुल ३ हजार ५ सय २९ सीमास्तम्भमध्ये २ हजार ३ सय ५८ मात्र सामान्य अवस्थामा रहेको जानकारी विभागका प्रमुख सशस्त्र प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक किशोरकुमार लामाले दिए । यो विवरण सीमा सुरक्षा बलका रूपमा खटिएका सशस्त्र प्रहरीले करिब एक वर्ष लगाएर तयार पारेको हो ।

तथ्यांकअनुसार सबैभन्दा बढी सीमास्तम्भ गायब भएका जिल्लामा पर्सा र बारा छन् । यी दुई जिल्लामा क्रमशः १ सय ९० र १ सय ८३ सीमास्तम्भ गायब छन् । पर्सामै ८९ सीमास्तम्भ अत्यन्त जीर्ण अर्थात् ससाना ठुटामा मात्र सीमित छन् ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

-तोयनाथ बराल

मुलुकको अन्तर्राष्ट्रिय सीमाका सम्बन्धमा विवाद छन् । ती तत्काल उब्जिएका होइनन् । इतिहासमा जुनबेला सीमाको रेखाङ्कन भएको थियो । त्यसबेलाको प्रविधि अप्ठयारा थिए । हाम्रा अग्रजमा प्राविधिक ज्ञान पर्याप्त थिएन । नेपाल-भारत सीमामा सुगौली सन्धिमा कमजोरीहरू थिए । त्यो सन्धि कुन हुँदाको अवस्था र नक्साको शुद्धताको कुरा आउँछ । हामीले त्यसलाई हाम्रो पक्षमा ल्याउन सकिएन । त्यसैले नदीलाई पनि सीमा मानियो । समथर जमिनमा नदीलाई सीमा मानिदिँदा नदी जता बग्यो, त्यहीलाई स्थानीय जनताले सिमाना मान्नथाले ।

सन् १९८१ पछि आएर सीमाको वैज्ञानिक नक्साङ्कनको काम सुरु भयो । नेपाल-भारत दुवै पक्षको प्राविधिकको समितिसमेत बन्यो । यसले हेर्दा सीमामा विवाद आउनुमा नदीलाई सीमा मान्दा उत्पन्न भएको हो । हामीले नदी सीमा छाडेर फिक्स सीमा प्रणालीमा जाने निर्णय गर्‍यौं । त्यसरी जाँदा कुनै-कुनै नदीमा सीमा स्तम्भहरू स्थापित गरिए । तर कतिमा गरिएन । अहिले जहाँ समस्या देखापरेको छ, त्यहाँ सीमा स्तम्भहरू छैनन् ।

उदाहरणका लागि गण्डक नदीमा त्रिवेणी घाटदेखि सखरदिनीसम्म २४ किमि गण्डक नदीलाई सीमा मानियो । तर स्थायी स्तम्भ बनाइएन । त्यसैगरी कालापानीको २१ किलोमिटर गरी कुल ४५ किलोमिटर विवादमा छ । मेचीमा सीमा स्तम्भ राखियो । तर गण्डकमा पनि बनाएको भए, सुस्ताको समस्या आउँदैन्थ्यो । काम गर्न सजिलो हुन्थ्यो । नदीलाई सीमा बनायो र परियोजना सञ्चालन गर्दा नदीको बहाव परिवर्तन भयो । त्यसबेला नक्सा पनि चित्रजस्तो राम्रो तर भूभाग पत्ता लगाउन नसक्ने खालका थिए ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: अनलाईन खबर

काठमाडौं । सीमाबिद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठले नेपाल भारतको सीमा पुनः सिमाङ्कन गरिनुपर्ने बताउनुभएको छ ।

जनसञ्चार अभियान नेपालद्धारा शुक्रवार राजधानीमा आयोजित साक्षात्कार कार्यक्रममा बोल्दै उहाले ब्रिटिश इन्डियासंग ‘फिल्ड बुक’ मागेर पुन सिमाङकन गरिनुपर्ने बताउनुभयो ।

‘अहिलेको सीमालाई हामी मान्दैनौ ।’ सिमाबिद श्रेठले भन्नुभयो-’अहिले लालपुर्जा नेपालीसँग छ, तर जमिन भारतले कब्जा गरेको छ ।’

सीमा संबेदनशिल क्षेत्र भएको चर्चा गर्दै उहाँले सम्पुर्ण नेपालीहरुले भारतको मिचाहा प्रबृतिको प्रतिरोध गर्ने हो भने भारत पछि हट्ने बताउनुभयो । उहाँले सिमा समस्या दुई देश बीचका सिमाबिज्ञहरु बसेर समाधान गर्नुपर्ने तर्क गर्दै भन्नुभयो ‘नेपालको भुमी जोगाउन सिमामा काँडेतार लगाउनुपर्छ , आउने जाने निश्चित मार्ग बनाउनुपर्छ ।’ उहाँले नेपाल भारत सिमामा परिचय पत्रको ब्यवस्था गरिनपर्ने माग पनि राख्नुभयो ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नयाँ पत्रिका (सम्पादकीय)

काठमाडौंका सत्ता-समीकरणका सबैजसो कोठेबैठकमा भारतीय राजदूत राकेश सुदमहोदयको उपस्थिति अनिवार्यजस्तै बन्छ । प्रधानमन्त्रीका रूपमा आफ्नो अन्तिम भाषणमा प्रचण्डले नाम उल्लेख नगरीकनै भारतले आफ्नो सरकार ढालेको र आफू भारतसामु नझुकेको दाबी पेस गरेका थिए । त्यस दाबीको जवाफमा नयाँ प्रधानमन्त्री माधव नेपालले छिमेकी राष्ट्र भारतलगायतका विदेशी शक्तिराष्ट्र होइन, माओवादीका आँखा नै दोषी भएको बताएका थिए । तर, कामरेड नेपालको कार्यकालको सुरुमै भारतले नेपालका सम्बन्धमा लिएका गलत नीतिको सिकार नेपाली भएका छन् । पहिलो त भारतले अपूरो र अधुरो कोसी बाँध मर्मत योजनालाई सम्पन्न भैसकेको दाबी गरेर हैरान पारेको छ । दोस्रोमा चाहिँ भारतको सीमा सुरक्षाबलको अत्याचार बढेका कारण दाङको दक्षिणी सीमाका बासिन्दाले यो गर्मी र वर्षाको याममा, खेतीपातीको समयमा आफ्नो थातथलो छाडेर भाग्नुपरेको छ । यसमा माओवादीका आँखा र माधव नेपालको दृष्टिमा कुन दोषी छ भन्ने कुरा त पछि तय हुँदै गर्ला । तर, सतबरियाको छेउछाउका जंगलमा सामान्य ओत पनि नलाग्ने पाल टाँगेर लालाबाला थन्क्याएका र खुला आकाशमुनि जीवन जोखिममा पारेर बसेका सीमावर्ती क्षेत्रका नेपालीका शरणार्थी पीडाहरू अहिलेका नांगा सत्य हुन् । अनि, यसमा भारतीय सुरक्षा अधिकारीहरूको व्यवहारको प्रश्न जब गाँसिन्छ, तब यस सत्तामा भारतीय चासोको असलियत बनेर हाम्रा सामु उभिन्छ ।

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: नयाँ पत्रिका

-श्याम श्रेष्ठ

अझै जंगबहादुर मानसिकता ?
दाङमा हालै मात्र ६ हजारभन्दा ज्यादा नेपालीलाई भारतीय सीमा सुरक्षाबलले लखेटेर आफ्नो घरवासबाट विस्थापित गर्नुका साथै नेपाली चेलीहरूलाई बेपत्ता बनाएको र बारामा नेपाली भूमि भारतले अतिक्रमण गरेको खबरले सारा नेपालीलाई आक्रोशित बनाएको छ । नेपाली भूमिमा प्रवेश गरेर यति धेरै नेपालीलाई अत्याचार गरेको र सीमा मिचेको घटना प्रकाशित भइसक्दा पनि स्थानीय प्रजिअलाई वास्तविकता बुझ्ने निर्देशन दिनुसिवाय सरकारले भारतीय राजदूतलाई डाकेर स्पष्टीकरण सोध्ने र भारतीय सरकारसमक्ष कडा विरोध जनाउने सामान्य कार्यसमेत नगरेको घटनाबाट नेपालीहरू त्यत्तिकै अचम्मित भएका छन् ।

अर्को दुःखद पक्ष त के छ भने कुनै पनि प्रमुख राजनीतिक दलले यो अन्याय र नांगो विदेशी हस्तक्षेपको विरोध गरिरहेको देखिँदैन । न त विदेशी हस्तक्षेपको यति चर्को विरोध गर्ने माओवादीले यसमा आवाज उठाइरहेको छ, न कांग्रेस एमाले र फोरमले नै । बरु केही साना वामपन्थी दलले मात्र यसका विरुद्ध सडक-आन्दोलन थालेका छन् । के नेपालमा राष्ट्र र जनतामाथि कतैबाट पनि अन्याय वा हस्तक्षेप हुँदा त्यसको अभिभावकत्व लिने जिम्मेवार सरकार र राज्यकै लोप हुनलागेको हो ? के नेपालका मुख्य राजनीतिक दलमा राष्ट्रियता भन्ने कुरा नै सिद्धिएको हो ? नत्र किन यो अचम्मलाग्दो मौनता र अकर्मण्यता ?

(more…)

Read Full Post »

स्रोत: कान्तिपुर

भारतको सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) को ज्यादतीका कारण दाङको सीमावर्ती क्षेत्रबाट छ हजारभन्दा बढी नेपाली नागरिक विस्थापित हुनुपरेको गम्भीर घटना प्रकाशमा आएको छ । तीमध्ये १८ सय बासिन्दा घरबार छाडेर सुरक्षा माग गर्दै दुई दिन पैदल हिँडी देउखुरीको सामुदायिक वनमा शरण लिएर बसेका छन् । पीडितका अनुसार भारतीय सुरक्षाकर्मीहरूले नेपाल प्रवेश गरेर स्थानीय बासिन्दाका घरमा लुटपाट गर्ने, आगो लगाइदिने, पिट्ने, धपाउनेलगायतका अमानवीय ज्यादती गरेका छन् । त्यस क्रममा कतिपय महिला एवं युवतीहरू यौनदुव्र्यवहार र बलात्कारको सिकारसमेत भएको पीडित पक्षको दाबी छ । भाग्ने क्रममा थुप्रै परिवारको बिचल्ली भएको छ । एउटै परिवारका सदस्यहरू छिन्नभिन्न भएको, बालबच्चा बिरामी परेको र खाने रासन केही नभएको पीडादायी क्षणबाट उनीहरू गुजि्ररहेका छन् । राज्यको ध्यान तत्काल यसतर्फ केन्दि्रत हुन जरुरी छ ।

दाङको राजपुर गाविसका भैसाही, सुनपथ्री, खाङ्ग्रा, बेला गाविसका बरुवा, पटौली, सिरिया, सुकौली, गुरुङ, कोइलाबासलगायत २२ नाकाका बासिन्दा विस्थापित भएका हुन् । त्यहाँ एसएसबीले सीमास्तम्भ ३५ मिटरसम्म सारेको, केही स्तम्भ हराएको र त्यससँगै अतिक्रमण गरेर नेपाली नागरिकलाई धपाइएको छ । भारतले ०५८ सालबाट सीमावर्ती क्षेत्रमा तैनाथ गर्न थालेको एसएसबीले नेपाली भूमिमा प्रवेश गरी ज्यादती गरेका घटना थुप्रै जिल्लामा भएका छन् ।

(more…)

Read Full Post »